TÌNH HÌNH DỊCH BỆNH SỐT XUẤT HUYẾT TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA Y HỌC CỔ TRUYỀN HÀ NỘI NĂM 2009

 

TÌNH HÌNH DỊCH BỆNH SỐT XUẤT HUYẾT TẠI

BỆNH VIỆN ĐA KHOA Y HỌC CỔ TRUYỀN HÀ NỘI NĂM  2009

 

 

          I.     Bệnh sốt xuất huyết

1. SXH theo y học hiện đại

SXH  là bệnh truyền nhiễm cấp tính, gây dịch do virut Dengue gây nên, bệnh lan truyền chủ yếu do muỗi Aedes aegypti. Muỗi Aedes aegypti mình nhỏ, đen, có khoang trắng thường gọi là muỗi vằn, đậu ở nơi tối trong nhà, muỗi hút máu ban ngày và thường hút máu nhiều nhất vào sáng sớm và chiều tối. Muỗi Aedes sinh sản quanh năm, cao nhất vào những tháng sau mùa mưa.

Các biểu hiện của bệnh:

- Sốt cao đột ngột, liên tục kéo dài từ 2-7 ngày

- Biểu hiện xuất huyết: các chấm, nốt xuất huyết dưới da (thường ở mặt trước 2 cẳng chân và mặt trong 2 cánh tay), chảy máu chân răng, chảy máu cam, kinh nguyệt kéo dài hoặc xuất hiện kinh sớm hơn kì hạn.

- Nhức đầu, chán ăn,buồn nôn

- Đau cơ, đau khớp, nhức 2 hố mắt...

- Xét nghiệm máu: Số lượng tiểu cầu ≤ 100.000 tế bào/mm3

                                    Hematocrit tăng ≥ 20% giá trị bình thường theo tuổi và giới

Nguyên tắc điều trị :

- Theo dõi sát.

- Bù dịch sớm bằng đường uống (bất kỳ nước gì :Oresol, nước trái cây...).Nếu bệnh nhân không uống được, nôn nhiều thì nên truyền dịch sớm. Dung dịch truyền : Glucose 5%, NaCl 0,9 %, Ringerlactat...

- Nếu sốt trên 38,5oC thì cho uống thuốc hạ nhiệt như Paracetamol (tuyệt đối không dùng Aspirin vì thuốc này làm tăng nguy cơ chảy máu).

- Cần đến viện ngay nếu thấy có dấu hiệu nặng như chảy máu cam, lừ đừ, đau bụng.

Hiện chưa có vắc xin phòng bệnh nên biện pháp phòng bệnh chủ yếu là kiểm soát côn trùng trung gian truyền bệnh như tránh muỗi đốt, diệt bọ gậy (loăng quăng), vệ sinh môi trường.

2.Sốt xuất huyết theo y học cổ truyền

- SXH tương tự như bệnh ban hoặc bệnh chẩn, khi chuyển thành dịch thì gọi là dịch ban, dịch chẩn và được xếp vào phần ôn bệnh của y học cổ truyền. Ôn bệnh là các bệnh cảm thụ phải ôn tà, nhiệt độc xâm nhập vào cơ thể qua phần vệ, phần khí, phần dinh và phần huyết.

- Nguyên nhân chủ yếu là nhiệt độc ( ôn tà bệnh độc) hoặc dịch độc ( khi có dịch ). Nhiệt độc tấn công nhanh, mạnh vào phần vệ, phần khí gây sốt cao, vào phần dinh gây ban chẩn ( xung huyết ), vào phần huyết gây xuất huyết.

- Bệnh ở giai đoạn nặng hơn có thể gây chứng quyết: nhẹ thì nhiệt quyết (tương đương sốc nhẹ ), nặng thì hàn quyết ( tương đương sốc nặng ).

- Phép điều trị chung là: Thanh nhiệt, giải độc, lương huyết, chỉ huyết.

Thanh nhiệt, giải độc nhằm loại trừ nguyên nhân ( nhiệt độc), lương huyết, chỉ huyết nhằm làm mát huyết, đưa huyết về trạng thái bình thường và để cầm máu.

Từ lí luận và thực tiễn lâm sàng đã được nghiên cứu tổng kết, Bộ y tế đã ban hành nhiều bài thuốc trong điều trị bệnh SXH như Tang cúc ẩm gia giảm, Tiểu sài hồ thang gia giảm, Thanh dinh thang....

 

        II.     Một số đặc điểm về tình hình sốt xuất huyết (SXH)

 

1.Trên thế giới:

- Hàng năm ước tính tới 50-100 triệu người mắc bệnh

- 500.000 trường hợp nhập viện, trong đó 90% trẻ em < 15 tuổi

- Tỉ lệ tử vong trung bình của các trường hợp mắc SXH là 5%-25.000 trường hợp

- 2,5-3 tỉ người có nguy cơ mắc bệnh

2. Khu vực Đông Nam Á:

- 7 /11 nước bị SXH nặng

- SXH là nguyên nhân hàng đầu của các trường hợp nhập viện và tử vong

- Tỉ lệ mắc SXH tăng đáng kể trong 17 năm qua

- Phạm vi SXH đang lan rộng ở mỗi nước và lan ra các nước khác

3. Tại Việt Nam:

Dịch bệnh SXH phát triển theo mùa và có sự khác biệt giữa các miền: miền Bắc: bệnh thường xảy ra nhiều từ tháng 7 đến tháng 11. Miền Nam và miền Trung, bệnh SXH xuất hiện quanh năm và tần số mắc bệnh nhiều nhất từ tháng 6 đến tháng 10.

Đặc điểm

Miền Bắc

Miền Nam

Mức độ lưu hành

Nặng

Rất nặng

Chu kỳ

Lẻ tẻ hàng năm, chu kì từ 3-5 năm

Hàng năm

Tháng

7-11

Quanh năm

Tuổi

Trẻ em, người lớn

Chủ yếu trẻ em

Khu vực

Đô thị và nông thôn

Đô thị và nông thôn

 

4. Tình hình dịch bệnh SXH tại Hà Nội năm 2009

Dịch SXH năm nay đến sớm hơn 2 tháng so với mọi năm.Các tháng 7,8,9 được coi là cao điểm của đợt dịch. Số lượng bệnh nhân tăng 9 lần so với năm trước

Bệnh nhân chủ yếu ở khu vực nội thành (Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng, Đống Đa, Hoàng Mai, Thanh Xuân ), và các quận huyện nơi có tốc độ đô thị hóa cao như: Hà Đông, Thanh Trì, Từ Liêm.

Các ca mắc chủ yếu là học sinh, sinh viên. Lý do là vì họ thường trọ ở những dãy nhà cấp 4 ẩm thấp, nhiều muỗi, nhưng lại chủ quan ngủ không mắc màn nên nguy cơ bị SXH càng cao.

Ngoài ra, bệnh nhân nhập viện điều trị, bệnh cảnh cũng nặng nề hơn mọi năm, nhất là những  trường hợp chủ quan nhập viện muộn với biến chứng nặng như: chảy máu nội tạng, sốc, trụy mạch...

      III.     Tình hình sốt xuất huyết tại Bệnh viện đa khoa YHCT Hà Nội

Trong năm 2009, bệnh viện đã tiếp nhận điều trị nội trú 342 trường hợp sốt xuất huyết. Bệnh nhân mắc bệnh chủ yếu là người lớn và trẻ em trên 15 tuổi , ở 2 khu vực chủ yếu gần bệnh viện là quận Cầu Giấy và huyện Từ Liêm.

Số lượng bệnh nhân chủ yếu tập trung từ tháng 9 đến tháng 12, trong đó tháng 10 là 121 ca,tháng 11 là 135 ca.

Các bệnh nhân nhập viện đều được điều trị phối hợp bằng phác đồ của tây y và đông y.

Thuốc tây y

Thuốc đông y

-Dịch truyền : Ringerlactat, NaCl 0,9%, Glucose 5%

-Thuốc hạ sốt

-Kháng sinh (trong những trường hợp bội nhiễm )

-Thuốc sắc : sử dụng bài Ngân kiều tán gia giảm

-Cao thoái nhiệt

 

Trong quá trình điều trị, chúng tôi nhận thấy việc sử dụng thuốc đông y làm giảm lượng dịch truyền và số lần dùng thuốc hạ sốt. Đặc biệt, việc sử dụng thuốc đông y trong giai đoạn hồi phục ( người bệnh hết sốt,các nốt xuất huyết lặn dần, người mệt mỏi, ăn kém ) cho kết quả tốt. Có thể dùng các bài thuốc như: Bổ trung ích khí gia vị, Sâm linh bạch truật tán gia giảm, Ích vị thang gia vị...

Ngoài ra, trong đợt dịch vừa qua, chúng tôi có sử dụng Cao thoái nhiệt- một chế phẩm cao lỏng của bệnh viện- cũng có tác dụng hạ sốt tốt trên bệnh nhân SXH.

Thành phần của Cao thoái nhiệt:

 

Cỏ nhọ nồi

Rễ cỏ tranh

Kim ngân hoa

Hạ khô thảo

Cát căn

Sài đất

Lá cối xay

Gừng tươi

 

      Tuy có hiệu quả tốt trên lâm sàng, nhưng việc sử dụng thuốc đông y trong điều trị SXH cũng có khó khăn do thuốc khó uống, do tâm lý bệnh nhân thích dùng thuốc tây y hơn.

Chăm sóc sức khỏe: